Bilim Sağlık Teknoloji Spor Doğa Tarih Kültür Arkeoloji
 
 Bülten üyeliği
Ara:  
Tr-abc: ö ç ı İ ğ ş Ş ü
Teleferik
Tele asılı yolculuk

Bir kablonun ucunda, dorukları karlarla kaplı dağlara yapılan hem pratik hem de romantik bir yolculuk... Eskiden, sadece kayakçıların, dağ tutkunlarının ve meraklı turistlerin rağbet ettikleri teleferik, süreç içinde çok farklı bir kullanım aracına dönüştü. Yakın bir gelecekte, kentlerdeki otobüs ya da tramvay gibi toplu taşıma araçlarının yerini alırsa hiç şaşırmayın!..

En uzun teleferik
Peki ama, otobüslerin gelecekteki olası varisleri nasıl kuruluyor? 1894 yılında, ilk kez İtalya'nın Milano kentinde denenen teleferik sistemi ile bugünkülerin montajı arasında çok fazla fark yok aslında. 15 metrelik yükseklikte, iki metal kule arasında giden bir kabinle gerçekleştirilen ve o yıllarda tüyler ürpertici sayılan bu yolculuk tarzı, İtalyanlar için ilginç bir deneyimdi.

Sistemin güvenilir bir şekilde yürümesi için her şeyden önce, teleferik direklerinin gerilmesine en verimli şekilde izin veren bir hat kuruluyor. Uzmanların belirttiğine göre, iki kilometrelik bir hat için, teleferik direklerinin en azından 100 metre yükseklikteki bir yere dikilmesi gerekiyor. Öte yandan, sıradan bir teleferik direğinin temelinin bile, voleybol sahası kadar büyüklükte bir alana sahip olması gerekli.

Montaj aşaması ise, lego oyuncaklarındaki sistem gibi parça parça eklenerek ilerliyor. Teleferik direklerine yerleştirilen kafes yapı parçaları, helikopter yardımıyla taşınırken, bu parçalar helikopterden indirilmeden önce, havadayken birbirine iyice kaynaştırılarak vidasız monte ediliyor.

Kafesler monte edildikten sonra, metresi 30 kg. çeken kalın taşıyıcı halatları çekmek gerekiyor. Bunu başarabilmek için, dolaylı bir yöntem uygulanıyor; önce bir servis teli geriliyor. Ardından o servis telinin üzerine daha kalın teller sarılıyor. Yapımın pek bilinmeyen bir başka aşaması ise, halatların ne kadar eğrileceğinin hesaplanması. Eğim ne kadar çok olursa, gerilim o kadar azalıyor. Yani, daha az tel kullanılıyor ve böylece de maliyet fiyatı düşüyor. Ancak, az gerilmiş bir halatın çok daha dayanıksız olacağı da su götürmez bir gerçek.

Montajın son aşamasında ise, teleferik halatlarının ilginç bir özelliği göze çarpıyor. Kabin hareket haline geçtiğinde, saç örgüsü şeklindeki tellerden oluşan halatlar elastikleşerek uzuyor. Kısacası, farklı teller arasındaki boşluklar kapanıyor.
Bu halatlara, 100 yolcudan fazlasını taşıyabilecek kapasitedeki kabinler asılıyor. Uzmanların belirttiğine göre, bu kabinlerin kopması mümkün değil. Ana halatın çevresinde sarılı olan kalın tellerin oluşturduğu katman, yedi santimetre çapında. Ayrıca tekerleklerin hareketi sırasında, sürtünmeden dolayı yıpranmaması için dış yüzeydeki teller düz bir hale getiriliyor. Geriye risk olarak sadece destek noktaları kalıyor. Çökmeleri önlenmesi için, her beş yılda bir "kayışlama" (tüm halat 15 metre yer değiştiriyor) olarak adlandırılan bir 'bakım işlemi' gerçekleştiriliyor.

Limanın üstünden süzülürken...
İspanya'da teleferik artık bir moda haline dönüştü. Sevilla'dan sonra Barcelona'nın da kendine ait bir teleferiği bulunuyor. Aslında iki tane... Resimde görülen 1931'de inşa edilmiş ve limana kadar ulaşan ilk teleferik hattı.

Manzaralı kabin
İsviçre'deki Titlis Dağları'nda, o nefis manzarayı gözler önüne seren, döner kabinli teleferiğe 'Rotair' adı veriliyor.

Skyline'la gezinti
Yeni Zelanda'daki Queenstown'da yer alan teleferik, "Skyline" diye adlandırılmış. Kent merkeziyle Bob's Peak arasında gergin bir halatta giden bu araç, 450 metreyi üç dakikadan daha az bir sürede çıkabiliyor.

Sydney'de gondol macerası...
Sydney Blue Mountains'daki sarp kayalıkları geçen teleferik... Bu tarz ulaşım araçlarına Sydney civarında "gondol" deniyor. Avustralya gibi kentleşmenin daha az olduğu ülkelerde, yolu olmayan bölgelere, bu şekilde kolayca ulaşmak mümkün.

Giriş yap
Kullanıcı adı:
Şifre:
Üye olmak için tıklayınız ↓

BİLİM İNSANLARI
Atomik kuvvet mikroskobu Subscribers Only
HI-TECH
Esnek gelecek Subscribers Only
PRİZMA
Formula-1 tekniğine sahip keklikler
SORU-CEVAP
Çürüyen meyve neden kahverengiye dönüşür?
X DOSYALAR
Bütün dosyalar