Bilim Sağlık Teknoloji Spor Doğa Tarih Kültür Arkeoloji
 
 Bülten üyeliği
Ara:  
Tr-abc: ö ç ı İ ğ ş Ş ü
Spor
Doping: Kaş yaparken göz çıkarmak...

Antik Çağ'da kullanılan mantar ve bitki tohumlarından günümüzdeki genetik müdahalelere uzanan, ölümlerle yazılmış kara bir spor tarihi... Daha hızlı, güçlü, enerjik ve dirençli olmak için sporcuların tercih ettiği bu yöntem bugün olduğu gibi her dönem de yasaklanmıştı. Ancak içindeki Mefisto'ya yenik düşen ünlü sporcuların sayısı hiç de az değil...

Yıl 1988...Seul Olimpiyat Oyunları'nda Kanadalı atlet Ben Johnson, 100 metre finalinde 9.79'luk derecesiyle dünya rekoru kırdığında, sporseverler heyecandan ayaklanmışlardı.

Efsanevi sprinter Carl Lewis'i geride bırakarak altın madalya kazanan Kanadalı, bitiş çizgisinden geçerken sağ kolunu havaya kaldırıp hızını azaltmış ve izleyenlere yakın gelecekte rekoru geliştireceğinin sinyali vermişti. Atletizm dünyası heyecan ve sevinci, şaşkınlıkla birlikte yaşıyordu. Herkes rekoru ve Johnson'ı konuşuyordu. Coşku sadece birkaç gün sürdü.

Doping testine giren Ben Johnson'ın sonuçları pozitif olarak açıklanmış, rekor iptal edilmiş, sporcuya 2 yıl yarışlardan men cezası verilmişti. Dünya bir kez daha şaşkındı. Ama bu sefer öfke ve aldatılmışlık hissiyle beraber...

Doping, sporun kara kelimesi. Olimpik ruhun can düşmanı. Bir insanın spor yapma nedenlerinin tam zıddı. Doğal ve besinsel olmayan madde, maddeler grubu veya yöntemlerin sportif performansı yapay bir şekilde artırması için sporcu tarafından kullanılmasını tanımlayan terim. Fizik kondisyon, beceri ve kas kuvvetini artırmak için alınan, beslenme, antrenman ve doğal yetenek dışı yardımcılara tıp dünyasında verilen adıyla ergojenik yardımcılar.

Spor dünyasının dopingle tanışması ilkçağlara kadar uzanıyor. Yarışmalar öncesinde hazırlayıp içtikleri bitkisel karışımlarla, sporcular bir tür doping yapıyorlardı. Ancak bilimsel ilaçların kullanım tarihi o kadar eski değil. Amsterdam'da kanal yüzücülerinin doping yaptıkları iddiaları ortaya atıldığında, takvim 1865 yılını gösteriyordu. Bir yıl sonra bir bisikletçi yarışmada ölünce, kokain kullandığı açığa çıkıyordu. Özellikle 19. yüzyıl sonraları, sporda ilaç kullanımının hızla ilerlediği dönemler olarak tarihe geçti.

Belçikalılar eter emdirilmiş şeker, Fransızlar kafein tabletleri, İngilizler O2 solumakla birlikte kokain, likör, striknin kullanıyordu. En eski doping maddeleri olan kafein ve kokain, spora 1800'lü yıllarda girdi. Amfetaminler 1940, anabolik steroitler ve anabolik maddeler 1950, efedrinler, diüretikler, beta - blokerler 1970'lerin mahsulü. Kan dopinginin ve insan büyüme hormonunun spora damgasını vurmaya başladığı yıllar ise 1980'ler. 80'ler aynı zamanda tıbbi olmayan amaçlarla yasadışı streoit üreten kara pazarın da ortaya çıktığı dönem olarak biliniyor.

Bir sporcu neden doping kullanır? Niçin bir insan göz göre göre ölüme yol alır? Vücut geliştirmenin Türkiye'deki duayenlerinden, 46 yıldır gerek sporcu gerek de yönetici olarak bu spora hizmet eden Özer Baysaling, Sporda Her Yönüyle Doping adlı kitabında bu soruların cevabını veriyor. "Kazanmak, şampiyon olmak, çevresindekiler arasından sıyrılmak ve gıpta edilen bir noktaya gelebilmek ana nedenler. Genç insanlar dopingin zararlı etkilerini görmezden gelerek ilaç kullanmaya başlıyorlar. 'Bana bir şey olmaz' mantığıyla hareket eden sporcular, kısa vadede kazandıklarıyla ilaç almaya devam ediyor, hatta bir kısmı bağımlı hale geliyor."

Ayhan Akman, Gaziantep'te oynarken doping nedeniyle ceza almıştı.
Günümüzde spor büyük paralar kazandıran bir uğraş. Bu yüzden de sporcular, daha çok, fazla okuyamayan ve aileleri fakir olan kişilerden çıkıyor. Eğitimsizlikleri nedeniyle başarıya ulaşmak için her yolu mubah sayabiliyorlar. Bu ahlak ve sağlık yönünden birçok sakınca içeriyor. Sporculuk prensiplerine ve centilmenliğe aykırı olması, kanunlara karşı gelinmesi, kişinin kendisine gösterilen güveni kötüye kullanması ve haksız rekabet ortamı yaratması, işin ahlaki boyutu. Kullanıcının biyolojik ritminin bozulması, olumsuz yan etkilerlerinin vücutta yaratacağı tahribat, alışkanlık yapması ile kalıcı ruhsal ve fiziksel bozukluklar da, sağlık yönünden doğacak kaçınılmaz sonuçlar.

Doping ihtiva eden ilaçlar çeşitli şekillerde üretiliyor. Bir kısmı sıradan hastalıkların tedavisinde kullanılmak için hazırlanan ilaçlar. Doktorlar tarafından reçeteyle verilen bu ilaçlar sağlıklı laboratuvar ortamlarında, insan üstünde deneyleri yapılarak, patenti alınarak piyasaya sunuluyor. Sporcuların kullanımı ya yasak ya da belirli kriterlere bağlanmış halde. Bir de sadece doping olarak kullanılmak için yapılan üretim söz konusu.

Yetersiz laboratuvarlarda hazırlanan, hammaddesi, güvenirliliği belli olmayan bu ilaçlar, dopingin zararlarının dışında büyük sağlık riskleri içeriyor. Karaborsada sahteleri düşük fiyat ve bol miktarda bulunabiliyor. Sahtelerin organizma üzerindeki tahribatı çok daha fazla. Ayrıca bu üretimi yapanlara hukuki bir yaptırım da uygulanamıyor.




Giriş yap
Kullanıcı adı:
Şifre:
Üye olmak için tıklayınız ↓

Giriş yap
Kullanıcı adı:
Şifre:
Üye olmak için tıklayınız ↓

BİLİM İNSANLARI
Atomik kuvvet mikroskobu Subscribers Only
HI-TECH
Esnek gelecek Subscribers Only
PRİZMA
Formula-1 tekniğine sahip keklikler
SORU-CEVAP
Çürüyen meyve neden kahverengiye dönüşür?
X DOSYALAR
Bütün dosyalar